Mới mở mắt, nhiều người đã quen với tay lấy ly nước để sẵn ở đầu giường trước khi làm việc gì khác. Thói quen này được nhắc tới rất nhiều, kèm theo đủ kiểu lời khuyên: uống nước ấm, pha thêm chanh, thậm chí uống thật nhiều một lúc cho đã.
Uống nước buổi sáng khi ngủ dậy là việc đơn giản, dễ duy trì và hợp với phần lớn người khỏe mạnh. Điều đáng quan tâm là hiểu đúng vì sao nên uống, chọn nước ở nhiệt độ nào và uống thế nào cho cơ thể thấy dễ chịu, thay vì làm theo những lời đồn quá đà.
Uống nước buổi sáng khi ngủ dậy là thói quen hợp lý với nhiều người khỏe mạnh, vì sau nhiều giờ ngủ cơ thể không được bổ sung nước. Nên chọn nước lọc sạch ở nhiệt độ vừa phải, uống từ từ từng ngụm nhỏ và không ép uống nhiều một lúc. Thói quen này không thay thế việc uống nước đều trong ngày, và người có bệnh lý nên hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp với mình.
Vì sao nên uống nước khi vừa thức dậy
Lý do dễ hiểu nhất nằm ở khoảng thời gian ngủ. Suốt đêm, cơ thể vẫn làm việc: bạn vẫn thở, vẫn có thể đổ mồ hôi, nhất là khi phòng ngủ nóng hoặc máy lạnh làm không khí khô. Trong mấy tiếng đó gần như không ai uống thêm nước, nên sáng ra nhiều người thấy khô miệng và khát nhẹ.
Vì vậy, ly nước đầu ngày giúp bù lại phần nước cơ thể chưa được bổ sung trong lúc ngủ. Đây là lý do thực tế nhất, bạn tự kiểm chứng được bằng chính cảm giác của mình mà không cần gắn thêm công dụng đặc biệt nào.
Cơ thể trải qua gì sau một đêm ngủ?
Sau một đêm ngủ, cơ thể đã trải qua nhiều giờ liền không nhận thêm nước, trong khi hơi thở và mồ hôi vẫn lấy đi một phần nước. Dấu hiệu thường gặp là khô miệng, môi hơi khô, cổ họng rát nhẹ hoặc nước tiểu đầu tiên trong ngày có màu đậm hơn lúc khác.
Những dấu hiệu này thường nhẹ và tự hết khi bạn uống nước, ăn sáng và sinh hoạt bình thường. Mức độ khác nhau tùy người: ngủ phòng máy lạnh, ăn tối mặn, uống ít nước buổi chiều hay ngủ há miệng đều có thể làm cảm giác khô rõ hơn vào sáng hôm sau.
Vì sao ly nước sáng dễ thành thói quen?
Thói quen dễ giữ nhất là thói quen gắn với một việc cố định. Thức dậy là mốc lặp lại mỗi ngày, nên đặt ly nước cạnh giường hoặc bàn chải giúp bạn nhớ uống mà không cần cố gắng. Sau vài tuần, việc này diễn ra gần như tự động.
Ở TP.HCM, nhiều người dậy sớm rồi chạy xe đi làm ngay, ngoài đường nắng nóng và kẹt xe. Uống nước trước khi ra khỏi nhà giúp bạn bắt đầu ngày mới thoải mái hơn, rồi tiếp tục uống rải rác theo thời điểm uống nước hợp lý trong ngày thay vì đợi khát mới uống.
Uống nước buổi sáng có thật sự tốt không?
Với người khỏe mạnh, uống nước sau khi ngủ dậy là thói quen hợp lý, nhưng nên hiểu lợi ích của nó ở mức vừa phải. Ly nước buổi sáng giúp bù nước sau đêm, làm miệng họng dễ chịu hơn và tạo một khởi đầu đều đặn cho việc uống nước cả ngày.
Những gì vượt ra ngoài mức đó, chẳng hạn cho rằng một ly nước lúc bụng đói làm thay đổi sức khỏe rõ rệt, hiện chưa có căn cứ đủ mạnh. Vì thế, nên xem ly nước sáng là một phần của thói quen uống nước đúng cách, chứ không phải bí quyết riêng lẻ.
Những lời đồn nên nghe thận trọng
Quanh ly nước buổi sáng có khá nhiều lời khuyên. Một số nghe hợp lý, một số bị nói quá lên. Vài lời đồn thường gặp và cách nhìn thực tế hơn:
- Uống càng nhiều càng tốt: uống dồn một lượng lớn ngay khi vừa dậy dễ làm bụng căng tức, khó chịu. Nhu cầu mỗi người khác nhau, nên uống vừa đủ để hết khát.
- Phải là nước ấm mới đúng: nhiệt độ nước là chuyện thoải mái của từng người. Nước ấm hay nước ở nhiệt độ phòng đều dùng được, miễn không quá nóng hoặc quá lạnh.
- Bắt buộc pha chanh, muối hay mật ong: nước lọc sạch đã đủ cho ly đầu ngày. Pha thêm nghĩa là thêm thành phần khác, nên cân nhắc theo cơ địa và khẩu vị.
- Ly nước sáng là đủ cho cả ngày: cơ thể cần nước đều đặn từ sáng tới tối, một ly buổi sáng không thay được các lần uống sau.
Nguyên tắc chung khá đơn giản: thấy dễ chịu thì duy trì, thấy khó chịu thì điều chỉnh. Nếu một cách uống nào đó khiến bạn cồn cào, đầy bụng hay mệt, nên dừng lại và hỏi ý kiến bác sĩ thay vì cố làm theo.
Ly nước sáng có thay được bữa sáng không?
Không. Nước giúp bù nước, nhưng nước lọc không cung cấp năng lượng như thức ăn. Sau một đêm dài, cơ thể vẫn cần bữa sáng có tinh bột, chất đạm, rau và trái cây để có sức cho buổi sáng làm việc hoặc học tập.
Cách làm hợp lý là uống nước trước, đợi một lát rồi ăn sáng như bình thường. Nếu bạn hay bỏ bữa sáng vì vội, ly nước có thể là bước đầu tiên nhắc bạn chuẩn bị một bữa sáng gọn nhẹ.
Nên uống nước ấm hay nước lạnh?
Không có một nhiệt độ bắt buộc. Với ly nước đầu ngày, nước ấm nhẹ hoặc nước ở nhiệt độ phòng thường dễ uống nhất, vì bụng còn trống và cơ thể vừa rời khỏi giấc ngủ. Nước quá lạnh hay quá nóng dễ gây cảm giác khó chịu hơn.
Chọn nhiệt độ nào chủ yếu dựa vào cảm giác của bạn và thời tiết. Mùa nắng ở Sài Gòn, nhiều người thích nước mát; những sáng trời mưa hoặc sau một đêm ngủ phòng máy lạnh để thấp, ly nước ấm lại dễ chịu hơn.
| Loại nước | Cảm giác khi uống | Phù hợp khi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Nước ấm nhẹ | Êm, dễ uống từng ngụm | Sáng se lạnh, vừa ngủ phòng máy lạnh | Thử trước một ngụm nhỏ, tránh nước còn nóng |
| Nước ở nhiệt độ phòng | Trung tính, không gây giật mình | Hầu hết các buổi sáng | Dùng ly hoặc bình sạch, có nắp đậy |
| Nước mát | Sảng khoái, đỡ khát nhanh | Trời nóng, sắp ra đường | Tránh nước đá quá lạnh ngay khi vừa dậy |
| Nước quá nóng | Dễ bỏng miệng, khó uống | Không phù hợp cho ly đầu ngày | Để nguội bớt rồi mới uống |
Một mẹo nhỏ: tối trước khi ngủ, rót sẵn nước vào bình giữ nhiệt hoặc bình có nắp. Sáng ra bạn có ngay nước ở nhiệt độ vừa phải, không phải chờ đun hay pha.
Nên chọn loại nước nào cho ly đầu ngày?
Lựa chọn đơn giản nhất là nước lọc sạch, rõ nguồn gốc: nước đun sôi để nguội, nước qua máy lọc được thay lõi đúng hạn, hoặc nước đóng chai, nước bình còn hạn dùng và nắp còn nguyên. Với nước đóng sẵn, nên xem nhãn sản phẩm để biết thành phần, nơi sản xuất và cách bảo quản.
Nếu muốn hiểu thêm cách nhận biết nguồn nước uống an toàn trong nhà, bạn có thể đọc các bài trong chuyên mục Nước sạch.
Ly nước để qua đêm có uống được không?
Ly nước có nắp đậy kín, đặt ở chỗ sạch và thoáng thì nhiều người vẫn dùng cho buổi sáng. Ly để hở cả đêm dễ bị bụi hoặc côn trùng rơi vào, nhất là trong phòng có quạt hay cửa sổ mở. Cách yên tâm hơn là dùng bình hoặc ly có nắp, rửa sạch mỗi ngày và rót nước mới khi thấy nghi ngờ.
Cách uống nước buổi sáng từ từ
Uống chậm thường dễ chịu hơn uống nhanh. Uống từ từ từng ngụm nhỏ giúp bụng đang trống không bị căng tức, đồng thời cho bạn thời gian cảm nhận lúc nào đã đủ.
Một trình tự gọn cho buổi sáng có thể như sau:
- Chuẩn bị từ tối hôm trước: rót nước vào bình có nắp, đặt ở đầu giường hoặc trên bàn gần chỗ ngủ.
- Ngồi dậy rồi mới uống: tránh vừa nằm vừa uống vì dễ sặc, nhất là khi còn ngái ngủ.
- Nhấp vài ngụm, ngừng rồi uống tiếp: không cần uống hết ly trong một hơi.
- Dừng khi thấy đủ: hết khô miệng, không còn khát là được, không ép thêm.
- Tiếp tục buổi sáng như thường lệ: vệ sinh cá nhân, vận động nhẹ rồi ăn sáng.
Nếu ban đầu thấy khó uống ngay khi vừa dậy, bạn có thể bắt đầu bằng vài ngụm rồi tăng dần theo cảm giác. Sau một thời gian, ly nước sáng sẽ trở thành việc tự nhiên như đánh răng, rửa mặt.
Về lượng nước, không có con số chung cho mọi người. Nhu cầu thay đổi theo vóc người, mức vận động, thời tiết và tình trạng sức khỏe. Nếu muốn biết lượng phù hợp cho mình, nhất là khi đang có bệnh lý, nên hỏi bác sĩ hoặc nhân viên y tế.
Sai lầm thường gặp khi uống nước buổi sáng
- Uống ực một hơi thật nhiều vì nghĩ càng nhiều càng tốt, sau đó thấy đầy bụng.
- Uống nước vừa đun còn nóng, dễ bỏng lưỡi và cổ họng.
- Lấy nước đá trong tủ lạnh uống ngay khi vừa mở mắt, khiến một số người thấy ê răng hoặc lạnh bụng.
- Uống nước rồi bỏ luôn bữa sáng vì thấy bụng đã no.
- Dùng một bình nhiều ngày liền mà không rửa, để cặn và mùi bám lại.
Sau ly nước sáng, nếu ăn sáng ngay, bạn có thể tham khảo thêm cách uống nước trước và sau bữa ăn để sắp xếp nhịp uống cho thoải mái.
Ai cần lưu ý khi uống nước buổi sáng?
Phần lớn người khỏe mạnh có thể uống nước sau khi thức dậy mà không cần lo gì thêm. Tuy vậy, người có bệnh mạn tính nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi thói quen uống nước, nhất là khi đã được dặn riêng về lượng nước mỗi ngày.
Một số nhóm nên hỏi ý kiến nhân viên y tế để có hướng dẫn phù hợp:
- Người có bệnh về tim, thận hoặc đang được bác sĩ dặn hạn chế nước.
- Người đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc cần uống theo giờ cố định buổi sáng.
- Phụ nữ mang thai, người lớn tuổi và trẻ nhỏ, vì nhu cầu nước có thể khác người trưởng thành khỏe mạnh.
- Người hay khó chịu dạ dày khi uống nước lúc bụng đói.
Với trẻ nhỏ, cách uống nước buổi sáng nên theo hướng dẫn của bác sĩ nhi khoa, không áp dụng nguyên cách của người lớn.
Khi nào nên hỏi ý kiến bác sĩ?
Nên đi khám hoặc hỏi bác sĩ khi tình trạng khác thường kéo dài, chẳng hạn sáng nào cũng khát nhiều bất thường, khô miệng dù đã uống đủ, hay mệt mỏi không rõ lý do. Những dấu hiệu này cần người có chuyên môn đánh giá, không nên tự xử lý chỉ bằng cách uống thêm nước.
Nối ly nước sáng với nhịp uống cả ngày
Ly nước buổi sáng chỉ là điểm khởi đầu. Đến chỗ làm, cách uống nước đúng giờ khi làm việc văn phòng giúp bạn không ngồi máy lạnh cả buổi mà quên uống.
Nếu có thói quen chạy bộ hay tập thể dục buổi sáng, nên tìm hiểu thêm cách uống nước trước và sau khi tập thể dục. Còn buổi tối, cách uống nước trước khi đi ngủ liên quan trực tiếp tới cảm giác khát lúc sáng hôm sau và chuyện phải thức dậy giữa đêm.
Những điểm cần nhớ
- Ly nước sau khi ngủ dậy giúp bù phần nước thiếu sau một đêm, là thói quen hợp lý với người khỏe mạnh.
- Nên chọn nước lọc sạch, rõ nguồn gốc, ở nhiệt độ vừa phải, không quá nóng hay quá lạnh.
- Uống từ từ từng ngụm, dừng khi hết khát, không ép uống nhiều một lúc.
- Ly nước sáng không thay bữa sáng và không thay các lần uống nước trong ngày.
- Người có bệnh lý hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Nếu bạn cần chọn nước uống phù hợp cho gia đình hoặc văn phòng, hoặc muốn đặt nước giao tận nơi tại TP.HCM, thông tin từ đơn vị đối tác A LÔ Nước Suối có ở khung liên kết cuối bài.
Câu hỏi thường gặp về uống nước buổi sáng
Nên uống nước trước hay sau khi đánh răng?
Không có quy tắc bắt buộc, bạn có thể chọn theo thói quen của mình. Nhiều người thích súc miệng hoặc đánh răng trước cho miệng sạch, đỡ cảm giác khô sau một đêm, rồi mới uống nước. Nếu thấy khát ngay khi vừa dậy, uống vài ngụm trước cũng được, miễn ly và nước đều sạch.
Uống nước lúc bụng đói có hại không?
Với người khỏe mạnh, uống nước lọc lúc bụng đói thường không gây vấn đề nếu uống từ từ và vừa phải. Điều nên tránh là uống dồn quá nhiều một lúc hoặc dùng nước quá nóng, quá lạnh. Nếu bạn hay đau hoặc cồn cào dạ dày khi uống nước lúc đói, nên hỏi bác sĩ để được tư vấn riêng.
Ngủ dậy nên uống bao nhiêu nước?
Không có một lượng chung cho mọi người, vì nhu cầu nước phụ thuộc vào cơ thể, mức vận động, thời tiết và tình trạng sức khỏe. Cách đơn giản là uống từ từ cho tới khi hết khô miệng, hết khát thì dừng. Người có bệnh lý hoặc được dặn hạn chế nước nên làm theo hướng dẫn của bác sĩ.
Nước chanh buổi sáng có thay được nước lọc không?
Nước chanh là lựa chọn theo sở thích, không bắt buộc cho ly đầu ngày. Nước lọc sạch vẫn là cách đơn giản và dễ duy trì nhất. Chanh có vị chua, nên người dễ khó chịu dạ dày hoặc hay ê răng cần cân nhắc, pha loãng hoặc hỏi bác sĩ, nha sĩ nếu thấy bất thường.
Sáng dậy không thấy khát có cần uống nước không?
Không cần ép mình uống nhiều khi không thấy khát. Bạn có thể nhấp vài ngụm cho ẩm miệng họng và giữ thói quen, sau đó uống rải rác trong buổi sáng. Nếu trong nhà có người lớn tuổi hay quên uống nước, đặt sẵn bình nước ở chỗ dễ thấy là cách nhắc nhở đơn giản.
